اثر بخشی استراتژی‌های خواندن بر بهبود مهارت دانشجویان زبان عربی (موردپژوهانه: دانشجویان کارشناسی دانشگاه فرهنگیان قم)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، ایران، تهران

10.22034/alls.2025.21038.1122

چکیده

در آموزش زبان دوم یا زبان خارجی، مهارت خواندن از مهم‌ترین مهارت‌ها در فرایند رمزگشایی پیام نوشتاری به شمار می‌آید و مهارتی دروندادی محسوب می‌شود. این مهارت موجب گسترش دایره واژگان فراگیر می‌شود و زبان‌آموز با خواندن متن و درک آن، گویی در فضای فکری زبان دوم یا خارجی گام برمی‌دارد. همچنین، هنگام خواندن، واژگان، ساختارهای زبانی، چینش کلام و قواعد دستوری را در ذهن خود ذخیره می‌کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی استراتژی‌های خواندن دانشجویان رشته آموزش زبان عربی دانشگاه فرهنگیان و ارائه راهکارهای کاربردی برای بهبود مهارت خواندن آنان است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، پیمایشی با اجرای میدانی و رویکرد کمّی است. جامعه پژوهش را ۷۰ نفر از دانشجویان نیم‌سال هفتم رشته آموزش زبان عربی تشکیل دادند که با روش نمونه‌گیری هدفمند مبتنی بر معیار انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه محقق‌ساخته «استراتژی خواندن» گردآوری و با نرم‌افزار SPSS تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که دانشجویان هنگام خواندن متون عربی، بیش از هر چیز به معنای جمله‌ها و دریافت مفهوم متن توجه دارند. همچنین، در صورت ناآشنایی با معنای واژه‌ای، آن را حدس می‌زنند. آنان متن را بیشتر به‌صورت جمله‌به‌جمله می‌خوانند و کمتر به ارتباط میان بندها و انسجام کلی متن توجه می‌کنند. افزون بر این، اگر متن دارای تصویر باشد، از آن برای تشخیص موضوع و درک بهتر متن بهره می‌گیرند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [العربیة]

فعالیة استراتیجیات القراءة فی تحسین مهارة طلاب اللغة العربیة: دراسة حالة لطلاب مرحلة البکالوریوس فی جامعة فرهنگیان بقم

نویسندگان [العربیة]

  • بوران رضائی جوشلی
  • محمد کلاشی
أستاذة مساعدة فی قسم تعلیم اللغة العربیة وآدابها بجامعة فرهنکیان، الرمز البریدی 889-14665، إیران، طهران
چکیده [العربیة]

تُعد مهارة القراءة فی تعلیم اللغة الثانیة أو الأجنبیة من أهم المهارات فی عملیة فک شفرات الرسائل المکتوبة، وتُصنف ضمن المهارات الاستقبالیة. وتُسهم هذه المهارة فی توسیع الحصیلة اللغویة للمتعلم، فمن خلال قراءة النص وفهمه، یبدو المتعلم وکأنه یخطو فی الفضاء الفکری للغة الثانیة أو الأجنبیة. کما یقوم المتعلم أثناء القراءة بتخزین المفردات، والتراکیب اللغویة، وصیاغات الکلام، والقواعد النحویة فی ذهنه. یهدف البحث الحالی إلى فحص استراتیجیات القراءة لدى طلاب تخصص تعلیم اللغة العربیة بجامعة فرهنگیان، وتقدیم حلول عملیة لتحسین مهارات القراءة لدیهم. تُعد هذه الدراسة بحثاً تطبیقیاً، وتعتمد المنهج المسحی المیدانی مع مقاربة کمیة. تکوّن مجتمع البحث من 70 طالباً فی الفصل السابع من تخصص تعلیم اللغة العربیة، تم اختیارهم باستخدام طریقة العینة القصدیة القائمة على المعاییر. جُمعت البیانات باستخدام استبانة استراتیجیات القراءة التی صممها الباحث، وتم تحلیلها باستخدام برنامج التحلیل الإحصائی SPSS. أظهرت النتائج أن الطلاب عند قراءة النصوص العربیة، یرکزون بشکل أساسی على معنى الجمل واستیعاب المفهوم العام للنص. کما أنهم یلجؤون إلى تخمین معنى المفردات غیر المألوفة. وعادة ما یقرؤون النص جملة جملة، ویولون اهتماماً أقل للروابط بین الفقرات والتماسک العام للنص. علاوة على ذلک، إذا احتوى النص على صور، فإنهم یستعینون بها لتحدید الموضوع وفهم النص بشکل أفضل.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • تعلیم اللغة العربیة
  • مهارة القراءة
  • استراتیجیة القراءة